de Stentor,
door Mieneke Braakman

Verbazing over vondsten

HATTEMERBROEK - Het was koud op de vlaktes van Hattemerbroek, net na de ijstijd. Misschien wel net zo koud als deze zondag, als ruim vijfhonderd bezoekers naar de archeologische opgravingen langs de toekomstige Hanzelijn komen kijken.

Voor de aanleg van de Hanzelijn mogen archeologen graven. Over de ?oude wereld? rijden binnenkort treinen. foto Henri van der Beek
In de drassige weilanden glijden sommigen uit of moeten uit de modder getrokken worden. Kinderen huilen tranen van de gure koude. In de twee opgravingsputten is voor de leek niet veel te zien. Maar de archeologen wijzen op de zwarte vlekken. Vuurplaatsen van vierduizend jaar geleden. En een afrastering van paaltjes. Nog dieper, zijn zelfs resten van de jagers uit de prehistorie gevonden. Vuurstenen pijlen, stenen dolken. Diewerke Biessum fietst elke dag langs de vindplaats naar school. ,,Ik was wel nieuwsgierig. Het is echt interessant dat er zulke oude vondsten zijn gedaan in onze omgeving.''

De archeoloog wijst op ploegsporen van veertienduizend jaar geleden. ,,Hoor je dat Amber?'' vraagt moeder Kasperink. Op school is de negenjarige Amber net met de steentijd bezig. Maar ze heeft het nu veel te koud om het leuk te vinden. Archeoloog Jeroen Flamman beseft dat zijn uitleg bij de opgravingsput moeilijker tot de verbeelding spreekt, dan het tafereel binnen in het tentje. Hierin zitten een verklede jager en boerenvrouw, met vierduizend jaar verschil. De kinderen vinden het geweldig, om de nagemaakte speren, pijlpunten en dolken te zien. ,,Zijn die echt?'' vragen ze telkens.

Ook de authentieke werktuigen en potscherven uit die tijd spreken velen pas echt tot de verbeelding.

Op een reclamebord van het plaatselijke cafetaria staat bij de uitgang: 'Archeologisch menu: patat speciaal, boeren gehaktbal en sateh saus'.

Eerste Steentijdonderzoek van deze omvang

Waar mogelijk, blijven archeologische resten in de bodem zitten omdat ze zo het beste behouden blijven voor de toekomst. Voor de aanleg van de Hanzelijn was het noodzakelijk opgravingen uit te voeren. De afgelopen drie jaar zijn er voor het archeologisch vooronderzoek eerst grondboringen gedaan en proefsleuven gegraven. Daarbij zijn resten uit de oude, midden en nieuwe Steentijd - het Paleolithicum, het Mesolithicum als het Neolithicum - gevonden. In totaal is er zo'n 3,3 hectare onderzocht. Dat is maar een klein deel van het totale gebied dat is onderzocht. Het overige deel is wel in kaart gebracht, maar wordt met rust gelaten.

Dit is het eerste Steentijdonderzoek van deze grote omvang en daarom van internationaal belang. Er zijn bij Hattemerbroek onder meer grondsporen (verkleuringen van de bodem) aangetroffen van hekwerken, zoals paalrijen, haardkuilen en allerlei gebruiksvoorwerpen. Deze zijn tussen de 4.000 en 13.000 jaar oud.